Meltem Güneş – AnkaraKuraklık, su kaynaklarını tehdit ederken Tarım ve Orman Bakanlığı suyun sürdürülebilirliği için önlemlerini artırmaya çalışıyor. Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar kapsamında, Ulusal Su Kaynakları Coğrafi Yönetim Sistemi’nin analiz süreci tamamlandı. İçme suyu kaynağı olarak doğal göl, inşa veya işletme halinde bulunan baraj, gölet ve diğer depolama özelliğine haiz durgun su kaynaklarının, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında sayısallaştırılması ve hidrolojik analizler ile içme suyu havza sınırları verisinin üretilmesi amaçlanıyor. “Kaynaktan musluğa” yaklaşımıyla tasarlanan sistem sayesinde, içme ve kullanma suyunun temin edildiği kaynaktan son kullanıcıya ulaştığı noktaya kadar olan tüm süreçlerin izlenmesi sağlanacak.
Dijital dönüşüm
Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, Milliyet’e yaptığı değerlendirmede, sistemin içme suyu güvenliği için daha etkin bir havza koruma altyapısı sağlayacağını, veri setiyle kurumlararası uyumu da kolaylaştıracağını belirtti. Türkiye’de içme ve kullanma suyunun yarısının yer altı suyundan çekildiğini aktaran Yıldız, “Yer altı suyu tahsis-çekim-izleme gibi büyük dosyalar sisteme entegre edilmeli. Projenin Ulusal Su Bilgi sistemi ile de entegrasyonu gerekli” dedi. Sudaki dijital dönüşümün çok hızlandığını belirten Yıldız, “Dijital su ekosistemine entegre edilen yapay zekânın verimlilik artışı sağlama, işgücü geliştirme, karar desteği sağlama ve optimum kaynak yönetimi gibi birçok faydası olacaktır. Bu gelişme hızı ile 5 yıl içinde yapay zekâ su yönetiminde çok daha etkili olacak” dedi.
Yapay zekânın diğer yüzü
Dursun Yıldız, yapay zekânın suyu tüketen fiziksel bir altyapıya dönüştüğüne de dikkat çekerek, “Çeşitli küresel analizler, 2025-2027 döneminde yapay zekâ bağlantılı veri merkezlerinin yıllık 300-800 milyar litre arasında tatlı su tüketebileceğini göstermekte. Bu miktar, birçok orta ölçekli ülkenin kentsel su kullanımına eşdeğer. Google, 2024’te veri merkezlerinde yaklaşık 22,7 milyar litre su tükettiğini açıkladı. Yapay zekânın kontrolsüz biçimde büyüyen su ayak izi bazı bölgelerde yeni riskler yaratabilir. Ancak teknolojik ilerleme, dijital dönüşüm ve yapay zekânın su yönetiminde verimliliği arttırmak için kullanılması ile bu riskler yönetilebilir” diye konuştu. Verilere göre, Türkiye’nin 2022’de yıllık su tüketimi 63 milyar litre oldu. Buna göre sadece Google, yıllık bazda Türkiye’nin üçte biri kadar su tüketmiş oluyor.
‘İstanbul’da barajların yüzde 60’ı boş’
İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Meriç Albay, Marmara Bölgesi’nde baraj doluluk oranlarının mevsim normallerinin altında seyrettiğini söyledi. İstanbul’daki baraj doluluk oranlarının yüzde 40 seviyelerinde olduğunu belirten Albay, “İstanbul’da şu anda barajların yaklaşık yüzde 60’ı boş. Oysa ocak itibarıyla en az yüzde 60 doluluk oranını görmemiz gerekiyordu, yüzde 70-75 hatta 80’ler tercih ettiğimiz rakamlardır” dedi.
Mayıs-haziran dönemine girerken doluluk oranının kritik eşik olduğuna dikkati çeken Albay, “Hazirana barajlarda en az yüzde 70’in üzerinde dolulukla girmemiz lazım. Bu seviyeyi yakalayamazsak, sıkıntıları ağustosta yaşamamız muhtemel” diye konuştu. İstanbul’un su kaynağı barajların doluluk oranları dün yüzde 42.49 olarak ölçüldü. AA
