Aydın Hasan – Türkiye, dünyanın önemli stratejik bölgelerinden biri olan Hint Okyanusu’nun Afrika Boynuzu bölgesinde son aylarda artan enerji, uzay üssü ve balıkçılık faaliyetlerine paralel olarak askeri gücünü de genişletti.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 2011’de yaptığı ziyaret yoksulluğun yanı sıra iç çatışmalar nedeniyle büyük sıkıntı içinde olan Somali’nin kaderinde önemli bir yer tuttu. Bu ziyaretin ardından iki ülke arasındaki ilişkiler ‘kara gün dostluğu’ atmosferi içinde ivme kazanarak stratejik bir seviyeye taşındı.
TURKSOM Askerî Eğitim Üssü, 2017’de Somali’nin başkenti Mogadişu’da açıldı. Somali Türk Görev Kuvveti’nin bulunduğu 400 dönümlük arazideki Anadolu Kışlası içinde TSK, Somali vatandaşı subay ile astsubay adaylarına eğitim veriyor. Şubat 2024’te Savunma ve Ekonomik İş birliği Çerçeve Anlaşması da imzalandı. Aynı yıl temmuzda ise TPAO ile Somali Petrol Otoritesi arasında imzalanan anlaşma ile Türkiye, Somali deniz yetki alanlarındaki 3 blokta petrol ve doğal gaz arama ile üretim hakkı kazandı.
Faaliyet yoğunlaştı
OYAK ile Somali Balıkçılık Şirketi arasındaki mutabakat doğrultusunda 2025’te kurulan SOMTURK ise Somali’nin münhasır ekonomik bölgesindeki balıkçılık faaliyetlerine ilişkin tüm lisanslama süreçlerinin yürütülmesinden sorumlu oldu.
Somali’de Türk uzay üssü kurma çalışmalarının ardından hükümetin terörle mücadele kapasitesine destek vermek için Türk Hava Unsur Komutanlığı, Atak helikopterleri ve 3 F-16 savaş uçağı ile takviye edildi. 7. nesil ultra derin deniz sondaj gemisi Çağrı Bey, dün Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın katılımı ile Taşucu Limanı’ndan Somali’ye hareket etti. Petrol arayacak Çağrı Bey’e donanmanın TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra gemileri destek verecek. 11 Şubat’ta Somali’ye ulaşan TCG Sancaktar ve Koca Yusuf nakliye uçakları yolu ile hibe ve dış askeri yardımlar da ulaştırıldı. Somali ordusuna, mühimmatların yanı sıra M-48 tankları ve Kirpi gibi ZPT desteği de sağlandı.
Curad-1 kuyusunda derin deniz sondajı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Çağrı Bey sondaj gemisinin ilk görev yeri Somali’ye uğurlanması için Mersin’in Silifke ilçesi Taşucu Limanı açıklarındaki Ağalar İskelesi’nde düzenlenen törene katıldı.
Program öncesi Somali Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed ve Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Muhammed Nur ile gemiyi gezen Bayraktar, ilgililerden brifing aldı. Bayraktar, şu bilgileri paylaştı:
“Bugün ülkemizin petrol ve doğal gaz aramacılığında tarihi bir ana şahitlik yapıyoruz. İlk defa derin deniz sondaj gemimiz, mavi vatan dışında bir göreve çıkıyor. Çağrı Bey nisanda Curad-1 kuyu noktasına ulaşacak ve derin deniz sondajına başlayacak. Curad Somalice’de yeni doğan ilk bebeklere verilen isim. Biz de oradaki ilk kuyumuza bu ismi verdik.”
Ümit Burnu rotası
Uzunluğu 228 ve yüksekliği 114 metre olan Çağrı Bey, 12 bin metre derinliğe kadar sondaj yapabiliyor. Kule yüksekliğinden dolayı Süveyş Kanalı’ndan seyrini yapamayacak olan Çağrı Bey, Akdeniz’i geçtikten sonra Cebelitarık Boğazı üzerinden Atlas Okyanusu’na açılacak, Batı Afrika kıyılarını takip ederek Ümit Burnu’nu geçip Somali’ye ulaşacak.
Uzay üssü ve füze programı devrede
Türkiye’nin balistik füze programı 2 bin kilometreyi aşan uzun menzilli testler gerektirdiği için ileri aşamadaki testlerde Karadeniz alanı yetersiz kalacak. Somali’nin Afrika ana karasının doğu ucundaki konumu, Hint Okyanusu’na doğru atış yapmak için ideal olarak biliniyor. Türkiye, Somali’de uzay üssü kurma faaliyetine başladı. Somali, ekvatora yakın olmasından dolayı uzay limanı için uygun görülüyor. Ekvator yakınlarında yapılacak testler uzay roketlerinin menzilini ve verimliliğini artırmaya yardımcı olacak. Rusların Kazakistan’da kullandığı Baykonur Üssü, SPACE X ve NASA çalışmalarının yapıldığı Florida’dan sonra üçüncü seçenek olan Somali, Türkiye’ye büyük bir avantaj sağlayacak. Kurulacak üs, uzay faaliyetlerinin yanı sıra Tayfun ve Cenk gibi 2 bin kilometre menzil hedefli füzelerin testleri açısından da önem taşıyor.
‘Somali’den güzel müjdeler bekliyoruz’
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Çağrı Bey sondaj gemisinin Somali’ye uğurlandığı tören öncesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile yaptığı telefon görüşmesinde gemi personeline yolculuklarının hayırlara vesile olması temennisinde bulunarak, müjdeli haberler beklediğini dile getirdi. Bakan Bayraktar, Erdoğan ile telefonda yaptığı konuşmada, “Çağrı Bey en yeni sondaj gemilerimizden bir tanesi. Gemiyi göndermek için son hazırlıklarımızı yapıyoruz” dedi. Bayraktar, telefon görüşmesinde Erdoğan’a dünyanın en derin ikinci kuyusunun kazılacağı bilgisini de aktardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da görüşmede gemide bulunanlara hitap etti. Erdoğan, “Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın değerli mensupları ve Çağrı Bey sondaj gemimizin değerli mensupları, öncelikle bu yolculuğunuzun hayırlara vesile olmasını Allah’tan temenni ediyorum. Nisan ayına kadar sürecek olan uzun bir yolculuğunuz var ama bu yolculuk gerçekten kutlu bir yolculuk olacak ve biz sizden, Somali’den inşallah güzel müjdeler bekliyoruz, güzel haberler bekliyoruz. Bu sondajlarla sadece ülkemizde değil, tüm dünyada artık Türkiye’nin bütün bu gemilerinin sesini duyacağız, duyuracağız” dedi.
