Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın hazırladığı 15 yaş altına sosyal medya yasağı öngören yasal düzenleme çalışmaları sürerken Adalet Bakanı Akın Gürlek, bu yıl yürürlüğe girmesi planlanan sosyal medya düzenlemesiyle hesaplara “kimlik ve cep telefonu” doğrulaması getirileceğini açıklamıştı. Hem hazırlanan yasa tasarısını hem de Gürlek’in açıklamalarını konunun uzmanlarına sorduk.
‘Uyulanabilir’
Bilişim Hukuku Derneği Başkanı Kürşat Ergün, sosyal medya yasasını çalışmaya başladıklarını belirterek, “2026’ya çıkarmayı hedefliyoruz. 15 yaş altı çocuklarımızın sosyal medyaya girmesini önleyeceğiz” dedi. Dünyadaki örneklerine işaret ederek, sistemin teknik olarak uygulanabilir olduğunu vurgulayan Ergün, “Bu tür düzenlemeleri uygulayan ülkeler arasında Kanada ve Venezuela gibi örnekler var. Avrupa ülkelerinin büyük bölümü bu konuda ya hazırlıklarını tamamladı ya da uygulamaya geçti. Kimlik doğrulaması teknik olarak mümkündür” dedi.
‘5651’e eklenebilir’
Düzenlemenin Türkiye’de yasal zemine oturtulması halinde platformların bu kurallara uymak zorunda kalacağını belirten Ergün, 5651 sayılı yasaya işaret ederek, “Türkiye, sosyal medya platformlarını kendi hukuk düzeni içinde belirli yükümlülüklere zorlayabilir. Instagram gibi platformlara, Türkiye’deki kullanıcılarına hizmet verirken kimlik doğrulama sistemi kullanma şartı getirilebilir. Bu, 5651 sayılı yasaya eklenecek bir hükümle mümkün hale gelir” dedi. Ergün, Türkiye’de merkezi bulunmasa bile X ya da Instagram gibi küresel şirketlerin bu düzenlemeye uymak zorunda kalacağını vurgulayarak, “Biz bunu kendi yasamıza ekliyoruz. Türkiye’de faaliyet göstermek isteyen platformlar da bir zahmet bu düzenlemeyi uygulayacak, gerekli sistemleri kuracak. Aksi halde burada hizmet vermeleri mümkün olmaz” diye konuştu. (5651 sayılı yasa, internet ortamındaki içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usulleri düzenliyor.)
Eş zamanlı sistem
Kimlik doğrulamanın yalnızca T.C kimlik numarası girilmesiyle sınırlı olmayacağını anlatan Kürşat Ergün, sahte hesapların önüne geçmek için “canlı doğrulama” sistemlerinin devreye girebileceğine işaret etti:
“Sadece birinin kimlik bilgilerini girerek hesap açılabilecek bir sistemden bahsetmiyoruz. Burada canlı doğrulama dediğimiz, eş zamanlı kontrol mekanizmaları devreye girecek. Bankalarda gördüğümüz gibi, kişinin ekran karşısında yüzünü sağa sola çevirdiği doğrulama yöntemleri uygulanabilir. VPN ya da alternatif erişim yöntemlerinin tamamen engellenemez. Ancak bu genel kuralın uygulanmasına engel değildir. Düzenleme dijital ortamda gerçek kimlik kullanımını artıracak bir adım olacak. Asıl mesele sosyal medyada kişilerin kendi kimlikleri ile yer almasını sağlamak. Bu sağlandığında yapılan yorumlar ve paylaşımlar kişiyi bağlar hale gelir. Sahte hesaplar üzerinden yürütülen manipülasyon ve dezenformasyon önemli ölçüde azalır.”
‘Yeni riskler doğurabilir’
Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuna Tuğcu, sosyal medyaya erişimi sınırlamak için kimlik doğrulaması getirilmesinin sadece gençlerin değil, herkesin kimlik beyanında bulunmasını gerektireceğini belirterek, “Böylesi bir yaklaşım internet ve ifade özgürlüğünü baltalar” dedi. Bunun kişisel ve ulusal güvenlik açısından da yeni riskler doğuracağını vurgulayan Tuğcu, “Ayrıca böylesi bir uygulama yine kişi beyanına dayanacaktır, çünkü reşit olmayan gençlerin telefon hatları kendilerine değil, aile büyükleri adına kayıtlı” diye konuştu.
Avrupa’da ortak sınırlama masada
Avrupa Birliği tüm üye ülkeleri kapsayacak ortak bir yaş sınırı uygulamasını masaya yatırmış durumda. İngiltere, Fransa’da çalışmalar sürerken İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarının yasaklanacağını ve şirketlerin yaş doğrulama sistemleri kurmakla yükümlü olacağını duyurmuştu. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise kısa süre içinde 16 yaş altının sosyal medya kullanımını engelleme ya da kısıtlama konusunda gerekli adımı atacaklarını açıkladı. Avustralya Aralık 2025’te 16 yaşın altına sosyal medya yasağı başlatan ilk ülke olmuştu.
