Meltem Güneş – Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremleri 11 ili ve 14 milyon kişiyi doğrudan etkiledi. Resmi verilere göre 53 bin 537 can kaybı yaşanırken, 107 bin 213 kişi ise yaralı olarak kurtarıldı. Deprem, Türkiye’ye doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak 150 milyar dolara yakın maddi kayıp da yaşattı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın raporuna göre, Merkezi Yönetim Bütçesi kaynaklarından depremin yol açtığı kayıp ve zararın telafisi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik olarak 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) harcama yapıldı.
11 milyar TL hibe
Depremde hayvancılıkla geçinen depremzedeler hayvanlarını da kaybetti. Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçinin 43 bin 317 küçükbaş, 5 bin 804 büyükbaş, yaklaşık 26 bin arılı kovan, 550 bine yakın kanatlı hayvan kaybını karşıladı. Depremzede çiftçilerin üretime devam etmeleri için mazot, gübre desteği ödemesi yapılırken, üreticilere tohumlar temin edildi. Bakanlık depremden etkilenen iller için 11 milyar TL’lik yeni bir finansman sağladı. Bakan İbrahim Yumaklı, projenin detaylarını 9 Şubat’ta Kahramanmaraş’ta açıklayacak.
Bağışların koordinasyonu
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da bağışlar ve afetzedelere yönelik psikososyal destek hizmetleriyle depremin yaralarının sarılmasına omuz verdi. Afetin etkilerinin yoğun olarak yaşandığı dönemde sahada kurumsal ve bireysel bağışların kabul edildiği ve dağıtımların koordine edildiği 72 ulusal ayni bağış deposu kuruldu. Afet döneminde yurt dışından Türkiye’ye yapılmak istenen ayni bağışlar için toplam 16 depo kurulurken Kayseri, Adana ve Gaziantep ana tampon depolarına yönlendirmeler yapıldı. Afetin üzerinden iki yıl geçmesinin ardından Malatya’daki ayni bağış deposunun kapasitesi artırılarak lojistik ana depo merkezine dönüştürüldü. Faaliyetleri sona eren depolardaki yardım malzemeleri Malatya Ayni Bağış Deposu’na transfer edildi, depo afet durumunda vatandaşların ihtiyaçları karşılanmak üzere hazır halde bekletiliyor. Diğer yandan Hatay’da üç ayni bağış deposu ve iki sosyal market faaliyetlerine devam ediyor.
Bakanlığın bir diğer önemli faaliyeti de vatandaşlara verdiği psikososyal destek oldu. Afetten etkilenenlere yönelik afet ve tahliye illerinde ve Alo 183 hattı aracılığıyla toplam 5 milyon psikososyal destek hizmeti sunuldu. Sahada koruyucu, önleyici hizmetlere, uzun süreli psikolojik danışmanlığa yönelik hizmetler sahada hâlâ sürüyor.
Kültür varlıkları restore edildi
Depremler kültür miraslarına da zarar verdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinesinde tamamen yıkılan ya da hasar gören kültür varlıkları ile vakıf eserlerinin ihyası için 11 ilde restoras-yon süreci başlatıldı. Hasar tespit çalışmaları kapsamında toplam 5 bin 119 taşınmaz kültür varlığı incelenirken, bunlardan 364’ünün tamamen yıkıldığı, 973’ünün ağır, 1206’sının orta ve 1036’sının hafif hasarlı olduğunu belirlendi. Bugüne kadar yalnızca Bakanlığa ait yapılar için yaklaşık 7,3 milyar lira ödenek kullanılırken, Bakanlık özel mülkiyetteki tescilli yapılara da destek verdi. Bu kapsamda da 1278 yapıya proje yardımı, 278 yapıya ise uygulama yardımı olmak üzere toplam 1554 yapı için yaklaşık 2 milyar lira kaynak sağlandı. Bölgedeki çalışmalar büyük oranda tamamlandı.
Depremin simge yapılarından olan ve Anadolu’nun ilk camisi kabul edilen Hatay’daki Habib-i Neccar Camii’nde Konya Büyükşehir Belediyesi ve Bakanlık iş birliği ile yürütülen restorasyon çalışmalarıyla cami geçen yıl aralık ayında yeniden ibadete açıldı. Depremde hasar gören müzelerde bugüne kadar 155 eserin restorasyonu tamamlandı.
