Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – 1970’li yıllar, Soğuk Savaş rekabetinin zirvede olduğu bir dönemdi ve bu yıllarda ABD, Merkezi Haber Alma Teşkilatı (CIA) üzerinden çok sayıda örtülü operasyona imza attı. Bu operasyonların önemli bir kısmıysa Güney Amerika’da gerçekleşti. Çoğu zaman hedef, sol görüşlü hükümetleri devirmek ya da iktidara gelmelerine engel olmaktı ve ABD bunun için zaman zaman diktatörlerle dahi iş birliği yaptı. Bu isimlerden birisi de Manuel Noriega oldu. 1970 yılında Panama ordusunda yükselen bir isim olan Noriega, Orta ve Güney Amerika’da komünizmin yayılmasına karşı ABD’nin mücadelesine yardımcı olmak üzere CIA tarafından kullanıldı ve Panama’ya hükmetti. Ancak bu durum çok uzun sürmeyecekti. Adı uyuşturucu kaçakçılığı, kara para aklama ve seçimlere hile karıştırmak gibi suçlarla anılmaya başlanan Noriega’nın ABD ile arası hızlı şekilde bozuldu. Amerika Birleşik Devletleri, George H. W. Bush’un başkanlığı döneminde, 1989 yılının Aralık ayı ortalarında Panama’yı işgal etti. ‘Adil Sebep Operasyonu’ adı verilen işgalin amacı, ABD yetkilileri tarafından kara para aklama ve uyuşturucu kaçakçılığı suçlarından aranan Panama lideri General Manuel Noriega’yı devirmekti. Yani yaşananlar, geçtiğimiz günlerde Venezuela’da yaşananlarla büyük benzerlik gösteriyordu.
Manuel Noriega’da tıpkı Maduro gibi DEA ajanları tarafından gözaltına alınmıştı
Noriega hükümeti ABD ordusunun karşısında ciddi bir direniş gösteremedi. İşgal sırasında yaşanan çatışmalarda 3’ü sivil, 26’sı asker olmak üzere 29 ABD’li hayatını kaybetti. Panama’nın kaybı ise 150 asker ve yaklaşık 500 sivil oldu. Noriega, kendini kurtarmanın yolunu bir elçiliğe sığınmakta arıyordu ve bu arayışın sonunda Vatikan Büyükelçiliği’ne sığındı. Panama’nın işgaline yönelik en ilginç detaylardan birisi de bu noktadan sonra başladı.
MÜZİKLE TESLİM OLMAYA ZORLADILAR
ABD askerleri elçiliğin etrafını sarsa da Noriega teslim olmayı reddediyordu. Binanın üçüncü bir tarafa ait diplomatik misyon olması sebebiyle askerî operasyon yapılması da uluslararası bir krize sebep olabilirdi. Vatikan’ın Panama Büyükelçisi Jose Sebastián Laboa Gallego, Noriega’yı teslim olması için ikna etmeye çalışırken ABD ordusu ise elçilik etrafına devasa hoparlörler yerleştirdi. ABD ordusu, Noriega’yı dışarı çıkmaya zorlamak için kimilerine göre ilginç bir psikolojik yıpratma yöntemi, kimilerine göreyse bir işkence yöntemi uygulamaya karar vermişti. Noriega teslim olana kadar elçilik çevresine yerleştirilen hoparlörlerden rock müzik çalınacaktı.
ABD ordusunun Noriega’yı yıldırmak için çaldığı müziklerse oldukça manidardı. Çok sayıda şarkının yer aldığı müzik yayınında The Clash – I Fought the Law (Yasayı Çiğnedim), Van Halen – Panama, U2 – All I Want Is You (Tek İstediğim Sensin) gibi bugün bile birçok kişi tarafından dinlenen müzik gruplarının ikonik hâle gelen şarkıları çalındı. Yapılan müzik yayını bir noktada o kadar rahatsız edici hâle geldi ki Vatikan, elçilik çalışanlarının rahatsız olmaya başladığını gerekçe göstererek dönemin ABD Başkanı George H. W. Bush’tan müzik yayınının sonlandırılmasını talep etti. Bu şikâyetin ardından bizzat ABD Başkanının emriyle ‘müzikal kuşatma’ üç gün sonra durduruldu. Noriega, büyükelçinin kendisini ikna etmesiyle ve ailesine Panama’dan güvenli çıkış garantisi verilmesiyle 3 Ocak 1990’da teslim olmayı kabul etti ve yargılanmak üzere ABD’ye götürüldü. Uyuşturucu kaçakçılığı suçundan ABD’de uzun yıllar hapis yattıktan sonra Fransa’ya iade edildi. Bir süre Fransa’da hapis yatan Noriega, buradan da Panama’ya iade edildi ve 29 Mayıs 2017’de hayatını kaybetti.
AYNI YÖNTEM DEFALARCA KULLANILDI
‘Müzikal savaş’, Noriega’nın teslim olmasında kritik rol oynamamış olsa da ABD bu yöntemi ilerleyen dönemde de birçok defa kullandı. Şubat 1993’te kolluk kuvvetleri ve Ulusal Muhafızlar, Branch Davidians tarikatına ait Teksas’taki bir yerleşkeyi kuşatarak tarikat lideri David Koresh’i tutuklamaya çalıştı. 51 gün süren çatışma boyunca Nancy Sinatra’nın These Boots Are Made for Walkin’ (Bu Botlar Yürümek İçin Yapıldı) şarkısı başta olmak üzere çok sayıda şarkı çalındı. Bu operasyonda şarkılara ek olarak tarikat üyelerine bazı geceler savaş uçağı sesi dinletildi ve baskı oluşturulmaya çalışıldı.
ABD ordusu, Afganistan’da Taliban’a karşı ise Metallica ve Thin Lizzy gruplarını kullandı. ABD’nin ‘Teröre Karşı Savaş’ politikasını gerekçe göstererek yaptığı işgallerden bir diğeri olan Irak’ta ise ünlü müzik grubu Metallica’nın Enter Sandman şarkısıyla Irak’taki direnişi kırmak hedeflendi.
ABD’li istihbarat görevlileri de Irak’taki tutsakların direnişini kırmak için müzik kullandı. Amaç, onları uykusuz bırakmak ve kültürel hassasiyetlerini incitmekti. Bu dönemde Psikolojik Operasyonlar Bölüğü’nde görev yapan Mark Hadsell, Newsweek dergisine, “Bu insanlar heavy metal dinlememişler. Buna dayanamıyorlar. Bu insanlar hayatlarında metal müzik duymamış. Bu yüzden kaldıramıyorlar. Eğer 24 saat boyunca bu müzikleri çalarsanız beyin ve vücut fonksiyonları kaymaya başlar, düşünceleri yavaşlar ve sonunda iradeleri kırılır. İşte o noktada gidip onları konuşturmaya çalışırsınız. Eğitim sırasında ‘Barney I Love You’ şarkısını 45 defa dinlemek zorunda kalmıştım ve kesinlikle böyle bir şeyi bir kere daha yaşamak istemem.” demişti.
