İSMAİL ŞAHİN – ‘Dijital göçebe’ kavramı, aslında teknolojinin mekân bağımsız çalışmayı mümkün kılmasıyla ortaya çıkan yaşam biçimi ve kökenleri 1980’lere dayanıyor. 1983-1991 yılları arasında Steven K. Roberts, bilgisayarlı bir bisikletle ABD’yi dolaşarak hareket halindeyken çalışmış ve “yüksek teknolojili göçebe” olarak anılmıştır. 1990’ların başında dizüstü bilgisayarlar ve mobil iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla “digital nomad” terimi kullanılmaya başlandı. Carl Malamud 1992’deki Exploring the Internet adlı eserinde dünyayı dizüstü bilgisayarla gezen bir “dijital göçebe”den söz etti.
1993’te yayımlanan Digital Nomad’s Guide kitapları kavramı daha geniş kitlelere tanıttı. Aynı dönemde Craig McCaw, telekomünikasyon ile bilgisayar teknolojisinin birleşmesinin insanları yeniden göçebe bir yaşama yönelteceğini öngördü. Kavramın en önemli akademik ve teorik çerçevesi ise Tsugio Makimoto ve David Manners’ın 1997 tarihli Digital Nomad kitabıyla çizildi. Günümüzde dijital göçebe; internet erişimi sayesinde dünyanın herhangi bir yerinden uzaktan çalışabilen, konumdan bağımsız profesyonelleri ifade ediyor.
Uzun yaşama ve çalışma
Dijital göçebe vizesi (Digital nomad visa) uzaktan çalışabilen kişilere başka bir ülkede yasal olarak uzun süre yaşama ve çalışma imkânı veren özel bir vize türüdür. Bu vize, başvurulan ülkede kayıtlı bir şirkete bağlı olmadan, yurt dışındaki işverenler veya müşteriler için çalışan kişilere yöneliktir. Dünya genelinde 64 ülkede dijital göçebe vizesi programı bulunuyor. Genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında geçerli olan bu vizeler, birçok ülkede uzatma imkânı da sunuyor. En önemli avantajlarından biri ise, yatırım yapmadan oturum hakkı elde edebilmek ve bazı durumlarda vergi mükellefi olmadan yaşamak mümkün olmasıdır. Vergi yükümlülükleri, ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir.
Vatandaşlık kapısı
Global Intelligence Unit’in 2025 Global Digital Nomad Visa raporu, dijital göçebeliğin son yıllarda nasıl evrildiğini gözler önüne seriyor. 65 ülkede incelenen yasal düzenlemeler sonucunda İspanya, Hollanda ve Portekiz, uzaktan çalışanlar için öne çıkan ülkeler arasında yer aldı.
ispanya’da En İyi 7 Şehir
■ Barcelona: Start-up kültürü, Akdeniz yaşamı
■ Madrid: İş olanakları, uluslararası çevre
■ Valencia: Dengeli yaşam maliyeti
■ Malaga: Güneş, coworking alanları
■ Sevilla: Tarih ve sakin tempo
■ Granada: Uygun fiyatlı yaşam
■ Las Palmas: (Kanarya Adaları) Yıl boyu bahar, dijital göçebe toplulukları
Kimler Başvurabilir?
■ Uzaktan çalışıyor olmak (örneğin yurt dışındaki bir işveren için çalışmak veya kendi işini yürütmek)
■ Aylık belirli bir gelir göstermek (2.000-4.000 euro veya eşdeğeri gelir)
■ Sağlık sigortası göstermek
■ Temiz adli sicil kaydı sunmak
■ Geçerli pasaport vb. belgeler sunmak gerekir.
Sağladığı avantajlar
■ Yasal olarak başka bir ülkede uzun süre yaşama ve çalışma imkânı
■ Turistik vizelerdeki “her 90 günde çık çık gir” döngüsünden kurtulma
■ Yerel bankacılık, internet ve sağlık hizmetine erişim
Türkiye’de Göçebe Vizesi
Türkiye de “Digital Nomads Go Türkiye” programıyla bu vizeyi sunuyor. Bazı uluslararası sıralamalarda Türkiye dijital göçebeler için en uygun ilk 10 ülke arasında bile gösteriliyor.
Başvuru şartları genel olarak şöyle:
■ 21-55 yaş arası olmak
■ Pasaport geçerliliği en az 6 ay
■ Üniversite diploması
■ Uzaktan çalıştığını belgelemek (dışarıdaki iş veya müşteri sözleşmesi)
■ Aylık minimum 3.000 dolar gelir göstermek gerekiyor.
Temel kriterler
■ AB / AEA vatandaşı olmamak
■ İspanya dışında yerleşik bir şirket için uzaktan çalışmak veya serbest meslek sahibi olmak
■ En az 3 aylık aktif iş ilişkisini belgelemek
■ Üniversite diploması veya aynı alanda en az 3 yıl iş tecrübesi
■ Aylık 2.760 euro gelir şartını karşılamak (İspanya asgari ücretinin iki katıı)
■ Başvuru öncesinde NIE numarası almak
Aile üyeleri dahil mi?
Evet, başvuruya dahil edilebilen kişiler:
■ Eş veya evli olmayan uzun süreli partner
■ Maddi olarak bağımlı çocuklar
■ Maddi bağımlılığı kanıtlanan ebeveynler (üst soy)
■ Aile üyeleri başvuru sahibiyle eş zamanlı vize alabiliyor.
En cazip Avrupa ülkesi: İspanya
Uzaktan çalışma modelinin kalıcı hale gelmesiyle birlikte Avrupa ülkeleri, dijital göçebeleri çekmek için özel vize programlarını devreye aldı. Yaşam kalitesi, vergi avantajları, internet altyapısı ve oturum süresi gibi kriterler açısından öne çıkan İspanya, Portekiz, Estonya, Yunanistan, İtalya ve Hırvatistan, 2025 itibarıyla dijital göçebelerin en çok tercih ettiği ülkeler arasında yer alıyor. Peki turistik vize verirken bir sürü sıkıntı çıkartan bu ülkeler neden kolaylıkla dijital göçebe vizesi veriyor? Bunun cevabı yerel ekonomiye yaptıkları katkı.
‘Avukatla ilerleyin’
Klinik psikolog olan Sena ve Kubilay Taner çifti, uzaktan online çalışırken yurtdışında da yaşayabilecekleri bir vize arayışı içine girmişler. Yaptıkları araştırmalar sonucunda İspanya’nın hem en uygun fiyatlı hem de en kolay dijital göçebe vizesi veren ülkelerden biri olduğunu öğrenmişler. İşi garantiye almak için bir avukatla ilerlemeye karar vermişler. İspanyol barosuna kayıtlı bir Türk avukat bulmuşlar. Sena Taner, “Schengen vizemiz vardı. Avukata gerekli evlakları gönderdik. Belgelerin e-devlet üzerinden değil, apostilli, adliye, kaymakamlık gibi makamlardan alınması gerekiyor. Başvuru sürecimiz üç ay sürdü. Avukata 1.500 euro civarı para ödedik. Şimdi 10-15 bin eurolardan bahsediyorlar” dedi.
Başvurunun çiftlerden birinin üzerine olmasının yeterli olduğuna işaret eden Taner, “Eşim üzerinden başvuru yaptık. Online olduğu için hiç bir şey yapmanıza gerek yok. Sadece orada olduğunuzu kanıtlamanız yeterli. Schengen vizesiye oraya gidip başvurumuzu yaptığımız için 3 yıllık dijital göçebe vizesi aldık. Türkiye’den başvuruyu yapmış olsaydık 1 yıllık vize alacaktık” diye konuştu. Taner bu arada yazılan niyet mektubunun da çok önemli olduğuna dikkat çekerek, “Bu mektup makamları ikna etmede kritik role sahip” dedi.
İspanya’daki gündelik hayata dair bilgiler de veren Taner, “Çekinmeden insanlarla gündelik sohbet edebilmek çok güzel. Türklere karşı sıcaklar” dedi. İspanya’da yasal ikamet, vergi avantajları ve uzun vadeli oturum imkânını bir arada sunuyor. İspanya ayrıca en ucuz başvuru yapılabilen bir ülke. Gelir olarak oradaki asgari ücretin iki katını göstermeniz yeterli.
Vergi Avantajı
İspanya Dijital Göçebe Vizesi sahipleri, belirli koşullarla özel vergi rejiminden yararlanabiliyor:
■ İlk yıllarda yüzde 24 sabit gelir vergisi ■ Çifte vergilendirmenin önlenmesi ■ Yurt dışı gelirlerde avantajlı yapı (* Bu yönüyle İspanya, Fransa ve Almanya gibi yüksek vergi ülkelerine kıyasla ciddi bir avantaj sunuyor.)
İspanya’da Yaşam Maliyeti (Aylık Ortalama)
■ 1+1 daire (şehir merkezi): 900-1.800 euro
■ Faturalar: 120-180 euro
■ Market harcamaları: 250-400 euro
■ İnternet & telefon: 40-70 euro
■ Toplu taşıma: 30-50 euro
Zirvede İspanya
2025 yılı Global Digital Nomad Visa raporuna göre İspanya, 99.67 puanla listenin zirvesinde yer alıyor. Güçlü vize avantajları, yaşam kalitesi ve altyapı olanakları ülkeyi cazip kılarken; Avrupa genelinde İspanya, Hollanda, Çekya ve Fransa gibi ülkeler sağlam dijital altyapı, esnek vize politikaları ve vatandaşlığa giden yollarıyla öne çıkıyor. Dezavantaj olarak ise kıtanın bazı bölgelerinde yaşam maliyetlerinin yüksek olması gösteriliyor.
Ülke seçerken dikkat
Bir ülkeyi dijital nomad yaşamı için cazip kılan yalnızca vize kolaylığı değil. Verimli ve sürdürülebilir bir deneyim için şu başlıklar kritik önem taşıyor:
■ İnternet altyapısı: Hızlı ve kesintisiz bağlantı olmazsa olmaz
■ Yaşam maliyeti: Konaklama, ulaşım ve günlük giderler
■ Hukuki ve vergi düzenlemeleri:
Oturum süresi ve vergi yükümlülükleri
■ Güvenlik ve sağlık sistemi: Uzun süreli konaklamalarda hayati önemde
■ Topluluk ve networking: Mevcut dijital nomad ekosistemi
■ İklim ve yaşam tarzı: Kişisel tercihler ve iş verimliliği
■ Dil ve kültürel uyum: Günlük yaşamı doğrudan etkiler
■ Ulaşım altyapısı: Şehir içi ve ülkeler arası hareket kolaylığı.
Ulusal Dijital Göçebe Vizesi
■ Geçerlilik: En fazla 1 yıl
■ Devamı: İspanya’da oturum kartına (TIE) çevrilebilir
■ Uzatma: UGE-CE üzerinden 2’şer yıllık
■ Avantaj: Kalıcı oturum ve vatandaşlık yolu açık Neden cazip?
■ Ilıman Akdeniz iklimi
■ Gelişmiş internet altyapısı
■ Güçlü start-up, freelancer ekosistemi
■ İngilizce konuşma oranı yüksek
■ Avrupa’nın en zengin sosyal yaşamlarından biri.
YARIN: PORTEKİZ AVRUPA’NIN DİJİTAL GÖÇEBE ÜSSÜ, İTALYA VE YUNANİSTAN
